Postępowanie likwidacyjne – jakie obowiązki ma ubezpieczyciel i co może zrobić poszkodowany?

Po zgłoszeniu szkody wielu poszkodowanych słyszy od ubezpieczyciela, że sprawa jest „w trakcie postępowania likwidacyjnego”. Często pojawiają się kolejne żądania dokumentów, zdjęć lub wyjaśnień, a wypłata odszkodowania przeciąga się tygodniami, a nawet miesiącami. Czasem odpowiedzialność przerzuca się na policję albo inny organ który nie przesłał dokumentów.

Czy ubezpieczyciel może bez końca przedłużać postępowanie? Czy ma prawo żądać dokumentów, które sam może uzyskać? Jakie prawa ma poszkodowany?

W tym artykule wyjaśniam najważniejsze zasady prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

Czym jest postępowanie likwidacyjne?

Postępowanie likwidacyjne to pewien proces wraz z czynnościami prowadzonymi przez zakład ubezpieczeń po zgłoszeniu szkody. Jego celem jest ustalenie, czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność umowną za zdarzenie oraz jaka kwota odszkodowania powinna zostać wypłacona.

Obowiązek przeprowadzenia postępowania spoczywa na ubezpieczycielu i wynika przede wszystkim z przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

To ubezpieczyciel, a nie poszkodowany, ma obowiązek ustalić wszystkie okoliczności czy pozyskać dokumenty niezbędne do wydania decyzji.

W praktyce oznacza to konieczność ustalenia między innymi:

• czy doszło do zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową,
• czy rzeczywiście powstała szkoda,
• jaka jest wysokość szkody,
• czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem a szkodą,
• czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność umowną lub też czy nie zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność , okoliczności wynikające z umowy, OWU czy też kodeksu cywilnego. (to jest właśnie to rozstrzygnięcie, które potem dostajemy w postaci decyzji)

Jakie obowiązki ma ubezpieczyciel?

Przepisy nakładają na zakład ubezpieczeń szereg obowiązków, których celem jest sprawne i terminowe przeprowadzenie postępowania. Postępowania które ma trwać do 30 dni wraz z wypłatą odszkodowania.

1. Informacja w terminie 7 dni

Po otrzymaniu tzw. zgłoszenia szkody ubezpieczyciel powinien poinformować ubezpieczającego lub ubezpieczonego o tym fakcie, jeśli to nie oni są zgłaszającymi. Ubezpieczyciel informuje również osobę występującą z roszczeniem jakie potrzebne są dokumenty do ustalenia odpowiedzialności lub wysokości świadczenia.

2. Wypłata odszkodowania w terminie 30 dni

Co do zasady zakład ubezpieczeń powinien wydać decyzję i wypłacić odszkodowanie w ciągu 30 dni od dnia zgłoszenia szkody.

Nie jest to termin orientacyjny, lecz termin wynikający z przepisów prawa (art. 817 k.c.).

3. Przedłużenie postępowania likwidacyjnego tylko wyjątkowo

Jeżeli wyjaśnienie okoliczności nie jest możliwe w ciągu 30 dni, ubezpieczyciel może przedłużyć postępowanie.

Nie może jednak ograniczyć się do lakonicznego pisma informującego, że „sprawa jest nadal analizowana” czy że „przedłuża postępowanie likwidacyjne”.

Ma obowiązek:

• wskazać przyczyny niemożności zaspokojenia roszczeń,
• wypłacić bezsporną część odszkodowania.

Po ustaniu przeszkód decyzja powinna zostać wydana niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od chwili, gdy wyjaśnienie sprawy było możliwe przy zachowaniu należytej staranności.

Czy ubezpieczyciel może żądać kolejnych dokumentów?

Tak, ale tylko wtedy, gdy są one rzeczywiście potrzebne do ustalenia odpowiedzialności, jak i sam nie może ich pozyskać.

Nie może natomiast przerzucać na poszkodowanego obowiązku prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

W praktyce oznacza to, że zakład ubezpieczeń nie powinien żądać dokumentów, które może sam uzyskać od policji, sądu, innych ubezpieczycieli czy organów administracji.

Coraz częściej zdarza się również, że ubezpieczyciele wielokrotnie proszą o przesłanie tych samych zdjęć lub dokumentów. Jeżeli materiały zostały już przekazane, takie działania mogą świadczyć o nieuzasadnionym przedłużaniu postępowania.

Czy ubezpieczyciel może czekać na wyrok sądu i przedłużać postępowanie likwidacyjne?

Co do zasady – nie.

Postępowanie likwidacyjne powinno być prowadzone samodzielnie przez zakład ubezpieczeń. To on ma środki, odpowiednią organizację i obowiązek ocenić zgromadzony materiał w sprawie i wydać decyzję.

Wyjątkiem są sytuacje, jak np. wskazuje orzecznictwo, gdzie w toczącym się bez opóźnień postępowaniu likwidacyjnym nie jest możliwe wyjaśnienie wcześniej okoliczności koniecznych do przyjęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wyliczenie wysokości świadczenia.

Jakie obowiązki ma poszkodowany?

Poszkodowany co do zasady ma obowiązek zgłosić szkodę. Powinien także współpracować z ubezpieczycielem w wykonaniu zobowiązania, ale zakres tej współpracy nie jest nieograniczony.

Najczęściej sprowadza się ona do:

• przekazania posiadanych dokumentów,
• udzielenia wyjaśnień,
• umożliwienia oględzin uszkodzonego pojazdu lub innego mienia.

Nie oznacza to jednak obowiązku samodzielnego poszukiwania dowodów ani wykonywania czynności, które zgodnie z przepisami powinien przeprowadzić ubezpieczyciel.

Co zrobić, gdy ubezpieczyciel przedłuża postępowanie likwidacyjne?

Jeżeli postępowanie trwa zbyt długo, warto podjąć kilka kroków.

Po pierwsze, należy zwrócić się do ubezpieczyciela o wskazanie przyczyn opóźnienia oraz podstawy prawnej przedłużenia postępowania.

Po drugie, warto sprawdzić, czy wszystkie wymagane dokumenty zostały przekazane.

Jeżeli mimo tego sprawa nadal pozostaje bez rozstrzygnięcia, można:

• zwrócić się o interwencję do Rzecznika Finansowego,
• zawiadomić Komisję Nadzoru Finansowego o naruszeniu obowiązków przez zakład ubezpieczeń,
• dochodzić należnego odszkodowania przed sądem.

W wielu sprawach już profesjonalne wezwanie do zakończenia postępowania lub wypłaty odszkodowania powoduje, że ubezpieczyciel wydaje decyzję znacznie szybciej.

Kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata?

Pomoc profesjonalnego pełnomocnika warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy:

• ubezpieczyciel odmawia wypłaty odszkodowania,
• bezpodstawnie przedłuża postępowanie,
• zaniżył wysokość odszkodowania,
• żąda dokumentów, których sam powinien pozyskać,
• sprawa jest skomplikowana lub dotyczy wysokiej wartości szkody,

W wielu przypadkach już analiza decyzji ubezpieczyciela pozwala ocenić, czy doszło do naruszenia przepisów i czy istnieją podstawy do dochodzenia wyższego odszkodowania, czy też odszkodowania po odmowie jego wypłaty.

Podsumowanie

Postępowanie likwidacyjne nie jest prowadzone dla wygody ubezpieczyciela. To ustawowy obowiązek zakładu ubezpieczeń, który powinien samodzielnie ustalić okoliczności zdarzenia, zgromadzić niezbędny materiał dowodowy i wydać decyzję w ustawowych terminach.

Jeżeli ubezpieczyciel bezpodstawnie przedłuża postępowanie, odmawia wypłaty odszkodowania lub zaniża jego wysokość, warto zweryfikować, czy jego działania są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa jak i umową. W wielu przypadkach odpowiednio podjęte działania pozwalają skutecznie dochodzić należnych świadczeń.

Masz problem z odszkodowaniem, napisz lub zadzwoń do mnie.