Zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela – co zgłosić: szkodę, roszczenie czy zdarzenie losowe?

Zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela jest pierwszym krokiem do wszczęcia postępowania likwidacyjnego i uzyskania odszkodowania. Choć większość ubezpieczycieli posługuje się właśnie takim określeniem, przepisy prawa używają różnych pojęć: zawiadomienia o wypadku, zawiadomienia o wystąpieniu zdarzenia losowego czy nawet zgłoszenia roszczenia. Powstaje więc pytanie: co właściwie należy zgłosić do ubezpieczyciela?

Dlaczego przepisy posługują się różnymi pojęciami?

Ustawodawca jak widać nie jest konsekwentny w tej kwestii.

Kodeks cywilny mówi o zawiadomieniu o wypadku (art. 805, 817 i 818 k.c.), natomiast ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej posługuje się pojęciem zawiadomienia o wystąpieniu zdarzenia losowego objętego ochroną ubezpieczeniową. Art 29 przywołanej ustawy używa również terminu zgłoszenie roszczenia.

Nie oznacza to jednak, że poszkodowany musi zastanawiać się, którego z tych określeń użyć i co zgłosić. Każde z nich opisuje niejako inny element procesu związanego z dochodzeniem odszkodowania.

Co oznacza szkoda, roszczenie i zdarzenie losowe?

Warto rozróżnić trzy podstawowe pojęcia (oczywiście spłaszczając je niejako)

Szkoda oznacza uszczerbek w dobrach prawnie chronionych. Przykładem będzie uszkodzony samochód, zalane mieszkanie, zniszczony dach czy skradziony pojazd.

Roszczenie jest już konkretnym żądaniem skierowanym do ubezpieczyciela, najczęściej dotyczącym wypłaty określonej kwoty odszkodowania albo innego świadczenia wynikającego z umowy ubezpieczenia.

Zdarzenie losowe objęte ochroną ubezpieczeniową to natomiast samo zdarzenie przewidziane w umowie ubezpieczenia, którego nastąpienie powoduje uszczerbek, np. pożar, powódź, gradobicie, kradzież czy uderzenie pioruna.

Choć pojęcia te nie są tożsame, w praktyce pozostają ze sobą ściśle powiązane.

Co najlepiej zgłosić do ubezpieczyciela?

W mojej ocenie najbardziej trafnym określeniem jest zgłoszenie szkody.

Poszkodowany najczęściej wie jedynie, że poniósł szkodę. Nie ma natomiast obowiązku znać jej ostatecznej wysokości, wiedzieć, czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za dane zdarzenie ani formułować profesjonalnego roszczenia.

To właśnie ubezpieczyciel prowadzi postępowanie likwidacyjne. Jego obowiązkiem jest ustalenie okoliczności zdarzenia, zakresu swojej odpowiedzialności oraz wysokości należnego odszkodowania.

Dlatego zgłaszając szkodę, wystarczy przekazać informacje pozwalające zidentyfikować polisę oraz opisać okoliczności powstania szkody.

Czy przy zgłoszeniu szkody trzeba określić wysokość odszkodowania?

Nie.

Poszkodowany nie ma obowiązku wyliczania wysokości szkody ani wskazywania konkretnej kwoty odszkodowania. Nie musi również wiedzieć, czy wszystkie skutki zdarzenia zostały już ujawnione.

Rolą zgłaszającego jest przede wszystkim poinformowanie ubezpieczyciela o szkodzie czy zdarzeniu objętym ochroną ubezpieczeniową. Dopiero w toku postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel ustala czy doszło do zdarzenia, szkody i czy ponosi odpowiedzialność a następnie ustala rozmiar szkody i wysokość należnego odszkodowania.

Kto może zgłosić szkodę?

W doktrynie i orzecznictwie nie ma jednolitego stanowiska.

Część przedstawicieli nauki prawa przyjmuje, że zgłoszenia może dokonać każda osoba posiadająca informacje o szkodzie. Według drugiego poglądu uprawnienie to przysługuje wyłącznie osobie, której przysługuje roszczenie wobec ubezpieczyciela.

Z praktycznego punktu widzenia najbezpieczniej jest, aby zgłoszenia dokonał:

• ubezpieczony,
• ubezpieczający,
• spadkobierca osoby uprawnionej,
• pełnomocnik działający w imieniu osoby uprawnionej.

Czy osoba trzecia może skutecznie zawiadomić ubezpieczyciela o szkodzie?

Tak, ale w określonej sytuacji i dla uniknięcia sankcji, gdy w umowie zawarto termin dla zgłoszenia szkody.

Chodzi tu o art. 818 kodeksu cywilnego, który pozwala na nałożenie w umowie obowiązku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku w oznaczonym terminie. Naruszenie tego obowiązku może prowadzić do odpowiedniego zmniejszenia odszkodowania, jeżeli miało wpływ na ustalenie okoliczności zdarzenia albo rozmiaru szkody. Jeżeli jednak ubezpieczyciel w wymaganym terminie uzyska wszystkie niezbędne informacje – nawet od osoby trzeciej – zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 818 k.c. co do zasady nie będzie możliwe.

Zatem znaczenie zawiadomienia jest inne niż rozpoczęcie postępowania likwidacyjnego.

Jak zgłosić szkodę do ubezpieczyciela?

Przepisy nie przewidują szczególnej formy zgłoszenia szkody.

Można to zrobić:

• telefonicznie,
• e-mailem,
• za pośrednictwem formularza internetowego,
• osobiście,
• pisemnie.

Najważniejsze jest, aby w razie sporu możliwe było wykazanie, że zgłoszenie zostało dokonane oraz jaka była jego treść.

Szczególnego znaczenia nabiera to wtedy, gdy zbliża się termin przedawnienia albo umowa ubezpieczenia przewiduje bardzo krótki termin na zawiadomienie o szkodzie.

Choć większość ubezpieczycieli udostępnia własne formularze zgłoszeniowe, nie oznacza to, że zgłoszenie dokonane w innej formie będzie nieskuteczne. Ubezpieczyciel nie może uzależniać skuteczności zgłoszenia wyłącznie od wykorzystania wskazanego przez siebie kanału komunikacji.

Podsumowanie

Poszkodowany nie musi zastanawiać się, czy powinien zgłosić szkodę, roszczenie czy zdarzenie losowe. W praktyce wystarczy zgłosić szkodę, opisując okoliczności zdarzenia i przekazując podstawowe informacje umożliwiające identyfikację umowy ubezpieczenia.

Nie ma obowiązku wskazywania wysokości odszkodowania ani formułowania profesjonalnego roszczenia. Ustalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela oraz wysokości należnego świadczenia należy do postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez ubezpieczyciela.

To właśnie dlatego pojęcie zgłoszenia szkody najlepiej oddaje istotę pierwszego etapu dochodzenia odszkodowania i pozostaje najbardziej zrozumiałe zarówno dla poszkodowanych, jak i dla praktyki rynku ubezpieczeniowego.

Zapraszam adw. dr Michał Kołodziejczyk