Jak podważyć zarzut rażącego niedbalstwa (art. 827 KC) przy pożarze lub zalaniu firmy?
Pożar zakładu produkcyjnego, eksplozja w magazynie czy wielkoobszarowe zalanie infrastruktury przemysłowej. Zdarzenia, te uruchamiają skomplikowane procedury likwidacji szkód majątkowych firm o znacznej wartości. Teoretycznie posiadanie kompleksowego ubezpieczenia mienia oraz ubezpieczenia przedsiębiorstw powinno gwarantować szybką wypłatę środków na odtworzenie parku maszynowego i wznowienie działalności. W praktyce jednak, w sprawach o wielomilionowe odszkodowania, zakłady ubezpieczeń odmawiają wypłaty odszkodowania powołując się na wiele wyłączeń, w tym rażące niedbalstwo ubezpieczonego.
Kluczowym narzędziem w rękach likwidatorów szkód jest art. 827 § 1 Kodeksu cywilnego. Artykuł ten zwalnia ubezpieczyciela z odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający lub osoby, za które ponosi odpowiedzialność, wyrządziły szkodę umyślnie lub w stopniu rażącego niedbalstwa.
Jak skutecznie podważyć taką decyzję odmowną i dowieść, że argumentacja towarzystwa ubezpieczeń jest bezprawna?
Skonsultuj sprawę poufnie. Nas obowiązuje tajemnica adwokacka.
Czym różni się zwykłe niedbalstwo od rażącego? Linia orzecznicza
Podstawowym błędem popełnianym przez ubezpieczycieli jest utożsamianie każdego uchybienia proceduralnego lub technicznego z rażącym niedbalstwem. Wieloletnia, jednolita linia orzecznicza Sądu Najwyższego wyraźnie wskazuje, że rażące niedbalstwo to coś więcej niż zwykłe niezachowanie ostrożności.
Aby przypisać przedsiębiorcy rażące niedbalstwo, ubezpieczyciel musi wykazać, że zachowanie ubezpieczonego graniczyło z umyślnością. Polegało na całkowitym, drastycznym zlekceważeniu elementarnych zasad bezpieczeństwa, które są oczywiste dla każdego racjonalnie działającego podmiotu gospodarczego.
Najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje że, rażące niedbalstwo, można przypisać w wypadku nieprzewidywania szkody jako skutku m.in. zaniechania ubezpieczającego, o ile doszło do przekroczenia podstawowych, elementarnych zasad staranności.
Czy zachodzi wypadek rażącego niedbalstwa wymaga się uwzględnienia obiektywnego stanu zagrożenia oraz kwalifikowanej postaci braku zwykłej staranności w przewidywaniu skutków. Należy więc wziąć pod uwagę staranność wymaganą od działającej osoby, przedmiotu, którego działanie dotyczy oraz okoliczności, w których doszło do zaniechania pożądanych zachowań z jej strony. Inaczej staranność ta będzie określana dla osoby fizycznej a inaczej dla przedsiębiorcy. W przypadku przedsiębiorcy jako profesjonalisty miernik staranności został podwyższony. Tym samym inną granica rażącego niedbalstwa będzie wyznaczona dla osoby fizycznej a inna dla przedsiębiorcy. To co rażącym niedbalstwem nie będzie dla przysłowiowego Kowalskiego dla przedsiębiorcy może być rażącym niedbalstwem.
Najczęstsze pułapki ubezpieczycieli rażącego niedbalstwa: zarzuty techniczne i brak przeglądów
W przypadku pożarów lub awarii w zakładach przemysłowych, zakłady ubezpieczeń najczęściej próbują budować zarzut rażącego niedbalstwa wokół kwestii formalno-technicznych:
- Brak aktualnych przeglądów instalacji (np. elektrycznej, odgromowej, ppoż.): Ubezpieczyciel automatycznie uznaje brak ważnego protokołu z pięcioletniego przeglądu budynku za bezpośrednią przyczynę katastrofy i rażące niedbalstwo zarządu.
- Niedopełnienie wewnętrznych procedur ppoż.: Wykorzystywanie faktu, że pracownicy wykonywali prace niebezpieczne pod kątem pożarowym (np. spawanie) bez dopełnienia wszystkich formalności biurokratycznych.
- Wady w zabezpieczeniu mienia po godzinach pracy: Zarzuty dotyczące niewłaściwego składowania materiałów łatwopalnych lub niedostatecznego nadzoru nad obiektem.
Jak z tym walczyć?
Sam fakt braku dokumentu lub zaistnienia uchybienia nie jest wystarczający do odmowy wypłaty odszkodowania. Kancelaria w procesach z ubezpieczycielami wykazuje brak tzw. adekwatnego związku przyczynowego. Ubezpieczyciel najczęściej musi udowodnić, że to właśnie konkretne zaniechanie (a nie inne czynniki, np. wada fabryczna urządzenia czy działanie siły wyższej) było bezpośrednią przyczyną powstania szkody.
Rżące niedbalstwo definitywnie nie oznacza, że ubezpieczyciel nie musi wypłacać odszkodowania. W takich sytuacjach należy badać czy wypłata odszkodowania odpowiada względom słuszności
Szkody BI (Business Interruption) a przedłużająca się likwidacja szkody
Odmowa wypłaty odszkodowania uderza w firmę podwójnie. Oprócz strat materialnych w postaci zniszczonych hal i maszyn, przedsiębiorstwo ponosi gigantyczne straty z tytułu przestoju (szkody BI – Business Interruption). Każdy miesiąc zwłoki ubezpieczyciela pod pretekstem „badania rażącego niedbalstwa” czy innych przyczyn generuje utracone zyski (lucrum cessans) oraz koszty stałe.
W ramach obsługi prawnej sporów ubezpieczeniowych dla biznesu, nie tylko zwalczamy sam zarzut rażącego niedbalstwa. Szacujemy szkody z tytułu przerwy w działalności gospodarczej. Wykazujemy, że przewlekłe prowadzenie postępowania likwidacyjnego przez ubezpieczyciela stanowi naruszenie obowiązków kontraktowych i generuje dodatkową odpowiedzialność odszkodowawczą po stronie towarzystwa ubezpieczeń.
Naukowa argumentacja w sporach ubezpieczeniowych
W sporach o wielomilionowe odszkodowania majątkowe firm standardowe argumenty często zawodzą. Wymagana jest dogłębna, doktrynalna znajomość prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Naukowa analiza mechanizmów, jakimi posługują się ubezpieczyciele przy kreowaniu zarzutów z art. 827 k.c., pozwala naszej kancelarii na konstruowanie odpowiednich pism procesowych i strategii do danej sprawy. Łącząc teorię akademicką z praktyką na sali sądowej, reprezentujemy przedsiębiorstwa w sporach z największymi towarzystwami ubezpieczeń w kraju.
Analizę prawną dokumentacji szkodowej oraz weryfikację OWU realizujemy całkowicie zdalnie dla podmiotów gospodarczych z terenu całej Polski.
Jeśli Twój ubezpieczyciel wydał decyzję odmowną, powołując się na rażące niedbalstwo, zapraszamy do kontaktu w celu weryfikacji prawidłowości decyzji.
Orzeczenia i ustawy:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (T.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795.)
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2026 r. I CSK 3959/24
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2023 r. I CSK 6668/22
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2025 r. I CSK 740/24
