Brak zapłaty składki a odmowa wypłaty świadczenia z polisy na życie

Brak zapłaty składki a odmowa wypłaty świadczenia z polisy na życie. Czy ubezpieczyciel zawsze ma rację?

Brak zapłaty składki nie zawsze oznacza, że ubezpieczyciel może odmówić wypłaty świadczenia z polisy na życie.W wielu przypadkach decydujące znaczenie ma nie tylko sam fakt powstania zaległości, ale również treść umowy ubezpieczenia i ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU), sposób wezwania do zapłaty, jego treść a tym samym to, czy umowa rzeczywiście została skutecznie rozwiązana przed śmiercią ubezpieczonego.

W praktyce szczególnie problematyczne są sytuacje, w których ubezpieczony jest jednocześnie ubezpieczającym, a brak zapłaty składki następuje w związku z ciężką chorobą, hospitalizacją albo innym zdarzeniem, które uniemożliwia mu bieżące wykonywanie obowiązków wynikających z umowy.

Czy w takiej sytuacji ubezpieczyciel zawsze może odmówić wypłaty świadczenia?

Odpowiedź brzmi Nie.

Skonsultuj poufnie sprawę. Nas obowiązuje tajemnica adwokacka.

Brak zapłaty składki a polisa na życie – najważniejsze informacje

W przypadku ubezpieczenia na życie brak zapłaty składki może prowadzić do rozwiązania umowy przez jej wypowiedzenie. Nie oznacza to jednak, że każda zaległość automatycznie powoduje rozwiązanie umowy i zwalnia ubezpieczyciela z obowiązku wypłaty świadczenia.

Przy ocenie odmowy wypłaty należy przede wszystkim sprawdzić:

• kiedy powstała zaległość w płatności składki,
• jakie zasady dotyczące braku zapłaty przewidywała umowa i OWU,
• czy ubezpieczyciel prawidłowo wezwał ubezpieczającego do zapłaty,
• czy wezwanie zawierało dodatkowy termin na zapłatę,
• czy ubezpieczający został poinformowany o skutkach braku zapłaty,
• kiedy doszło do ustania ochrony ubezpieczeniowej,
• kiedy nastąpił wypadek ubezpieczeniowy,
• oraz czy postanowienia OWU rzeczywiście pozwalały ubezpieczycielowi na przyjęcie, że umowa została rozwiązana.

To właśnie analiza tych elementów może przesądzić o tym, czy odmowa wypłaty świadczenia była prawidłowa.

Co mówi art. 830 Kodeksu cywilnego?

Podstawowe znaczenie w takich sytuacjach ma art. 830 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 830 § 2 k.c., jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie określonym w umowie lub OWU, umowę – co do zasady i przy braku odmiennego zastrzeżenia – uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli wcześniej został on wezwany do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w OWU. W wezwaniu powinny zostać również wskazane skutki niezapłacenia składki.

Oznacza to, że samo stwierdzenie: „składka nie została zapłacona, dlatego umowa wygasła” może być niewystarczające.

Konieczne jest bowiem przeanalizowanie całej procedury przewidzianej w umowie i OWU.

Czy samo niezapłacenie składki powoduje wygaśnięcie polisy?

Nie zawsze.

Samo powstanie zaległości w zapłacie składki nie powinno być automatycznie utożsamiane ze skutecznym rozwiązaniem umowy.

Znaczenie jak wspomniano ma przede wszystkim to, jakie postanowienia zawarto w konkretnej umowie ubezpieczenia oraz OWU i czy ubezpieczyciel prawidłowo zastosował przewidzianą w nich procedurę.

W praktyce może się więc okazać, że pomimo braku zapłaty składki umowa nadal obowiązywała w chwili wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego.

Ma to szczególne znaczenie przy ubezpieczeniach na życie, w których przedmiotem ochrony jest życie lub zdrowie człowieka, a świadczenie może wynosić kilkaset tysięcy złotych.

Wezwanie do zapłaty składki – dlaczego ma tak duże znaczenie?

Jednym z najważniejszych elementów analizy sprawy jest wezwanie do zapłaty.

Art. 830 § 2 k.c. przewiduje bowiem konieczność wcześniejszego wezwania ubezpieczającego do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w OWU. Wezwanie powinno również informować o skutkach niezapłacenia składki. Dlatego w przypadku odmowy wypłaty świadczenia warto sprawdzić m.in.:

1. Czy ubezpieczyciel rzeczywiście wysłał wezwanie?

2. Na jaki adres zostało ono wysłane?

3. Czy sposób doręczenia był zgodny z umową i OWU?

4. Czy wezwanie wyznaczało dodatkowy termin zapłaty?

5. Czy termin ten wynikał z OWU?

6. Czy ubezpieczający został poinformowany o konsekwencjach braku zapłaty?

7. Czy ubezpieczyciel może wykazać prawidłowość doręczenia wezwania?

Odpowiedź na te pytania może mieć kluczowe znaczenie dla oceny skuteczności rozwiązania umowy.

Ciężka choroba i hospitalizacja a brak zapłaty składki

Szczególnie trudne są przypadki, gdy brak zapłaty składki następuje bezpośrednio w związku z ciężką chorobą ubezpieczonego.

Wyobraźmy sobie sytuację, w której osoba przez wiele lat regularnie opłaca składki. Następnie zostaje u niej zdiagnozowana ciężka choroba, trafia do szpitala, a jej stan zdrowia uniemożliwia normalne funkcjonowanie i regulowanie bieżących zobowiązań.

W tym czasie mija termin płatności składki.

Ubezpieczyciel wysyła wezwanie do zapłaty, a następnie uznaje umowę za wypowiedzianą i odmawia wypłaty świadczenia po śmierci ubezpieczonego.

Taki przypadek nie powinien być oceniany wyłącznie przez pryzmat faktu, że składka nie została zapłacona.

Konieczna jest analiza tego, czy umowa rzeczywiście została skutecznie rozwiązana przed wystąpieniem zdarzenia ubezpieczeniowego.

Sama trudna sytuacja życiowa lub hospitalizacja nie powoduje automatycznie, że składka przestaje być wymagalna. Może jednak mieć znaczenie dla oceny konkretnego stanu faktycznego, zwłaszcza gdy pojawiają się dodatkowe nieprawidłowości dotyczące procedury rozwiązania umowy.

Przykład sprawy – 500 000 zł z polisy na życie

W jednej ze spraw prowadzonej przez Kancelarię Lexalis dra Kołodziejczyka stan faktyczny wyglądał następująco.

Ubezpieczona przez kilka lat posiadała polisę na życie. Składki były regularnie opłacane. Sytuacja zmieniła się po zdiagnozowaniu u niej zaawansowanego stadium choroby nowotworowej.

Ubezpieczona trafiła do szpitala i przestała regulować składki.

Ubezpieczyciel skierował do niej wezwania do zapłaty, jednak pozostały one bez odpowiedzi. Następnie uznał – powołując się na art. 830 k.c. oraz postanowienia OWU – że umowa została wypowiedziana. Wkrótce ubezpieczona zmarła. Zaległość w płatności składek obejmowała okres krótszy niż dwa miesiące. Mąż zmarłej, jako osoba uprawniona do otrzymania świadczenia, zgłosił śmierć ubezpieczonej i wystąpił o wypłatę sumy ubezpieczenia w wysokości 500 000 zł.

Ubezpieczyciel natomiast odmówił wypłaty.

Od decyzji tej zostało złożone odwołanie, jednak ubezpieczyciel podtrzymał swoje stanowisko. Uposażony następnie odwołanie wniósł przez przez Adwokata, lecz i to nie przyniosło skutku.

Sprawa trafiła następnie do Kancelarii Lexalis dra Kołodziejczyka.

Analiza OWU może zmienić wynik sprawy

Po szczegółowej analizie dokumentacji sprawy oraz OWU wskazano szereg okoliczności, które podważały prawidłowość stanowiska ubezpieczyciela.

Analizie poddano między innymi:

• sposób rozwiązania umowy,
• procedurę wezwania do zapłaty,
• sposób doręczania korespondencji,
• postanowienia dotyczące kontaktu z ubezpieczonym,
• zasady składania oświadczeń za pośrednictwem wiadomości SMS,
• postanowienia dotyczące wypowiedzenia umowy,
• oraz sposób określenia skutków braku zapłaty składki.

Szczególne znaczenie miało to, jak skonstruowano postanowienia OWU dotyczące skutków braku zapłaty. W analizowanym przypadku pojawiły się również wątpliwości dotyczące postanowień, które wiązały skutek w postaci wypowiedzenia umowy nie tyle z upływem dodatkowego terminu na zapłatę, ile z samym faktem zapłaty po wezwaniu.

Tego rodzaju różnica może mieć istotne znaczenie dla ustalenia, czy i kiedy doszło do ustania ochrony ubezpieczeniowej.

Finalnie po sporządzonym piśmie przez naszą Kancelarię klient otrzymał pełne świadczenie.

Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty świadczenia z powodu braku składki?

Tak, ale nie w każdej sytuacji.

Jeżeli umowa została skutecznie rozwiązana przed wystąpieniem zdarzenia ubezpieczeniowego, a ochrona ubezpieczeniowa już nie obowiązywała, ubezpieczyciel może mieć podstawę do odmowy wypłaty świadczenia.

Jeżeli jednak ubezpieczyciel nie wykazał skutecznego rozwiązania umowy albo nie dochował procedury przewidzianej w umowie, OWU lub przepisach prawa, odmowa może być zakwestionowana.

Dlatego sama informacja zawarta w decyzji:

„odmawiamy wypłaty z uwagi na brak zapłaty składki” nie powinna kończyć analizy sprawy.

Co zrobić, gdy ubezpieczyciel odmówił wypłaty z powodu niezapłaconej składki?

Jeżeli ubezpieczyciel odmówił wypłaty świadczenia z polisy na życie z powodu braku zapłaty składki, warto przede wszystkim zgromadzić:

• polisę ubezpieczenia,
• obowiązujące OWU,
• potwierdzenia wcześniejszych płatności składek,
• wezwania do zapłaty otrzymane od ubezpieczyciela,
• koperty lub informacje o sposobie doręczenia korespondencji,
• decyzję odmawiającą wypłatę świadczenia,
• korespondencję reklamacyjną i odpowiedź ubezpieczyciela,
• dokumenty dotyczące zdarzenia ubezpieczeniowego.

Następnie należy ustalić, czy w dniu śmierci ubezpieczonego ochrona ubezpieczeniowa nadal obowiązywała.

Warto również sprawdzić, czy ubezpieczyciel prawidłowo zastosował procedurę przewidzianą w art. 830 k.c. oraz OWU.

Czy warto odwołać się od odmowy wypłaty świadczenia?

Tak – szczególnie wtedy, gdy odmowa została oparta wyłącznie na braku zapłaty składki, a dokumentacja sprawy budzi wątpliwości.

Każdą sprawę należy jednak oceniać indywidualnie. Kluczowe znaczenie mają treść konkretnej umowy, OWU, historia płatności, korespondencja między stronami oraz daty poszczególnych zdarzeń.

W opisanej sprawie początkowo ubezpieczyciel dwukrotnie odmawiał wypłaty świadczenia. Po przedstawieniu dalszej argumentacji prawnej zmienił jednak swoje stanowisko i na etapie polubownym wypłacił osobie uprawnionej 500 000 zł.

Podsumowanie

Brak zapłaty składki może prowadzić do ustania ochrony ubezpieczeniowej, ale nie każda zaległość składki oznacza automatycznie skuteczne rozwiązanie umowy ubezpieczenia na życie.

W przypadku odmowy wypłaty świadczenia warto sprawdzić przede wszystkim:

1. kiedy powstała zaległość w zapłacie składki,
2. jakie obowiązki przewidywały OWU,
3. czy ubezpieczyciel prawidłowo wezwał do zapłaty,
4. czy wyznaczono wymagany dodatkowy termin,
5. czy w wezwaniu wskazano skutki braku zapłaty,
6. czy wezwanie zostało prawidłowo doręczone,
7. kiedy – według ubezpieczyciela – ustała ochrona,
8. oraz finalnie czy w chwili śmierci ubezpieczonego umowa nadal obowiązywała.

Dlatego w przypadku odmowy wypłaty świadczenia z polisy na życie z powodu niezapłaconej składki nie warto poprzestawać na samej decyzji ubezpieczyciela. Prawidłowość odmowy można ocenić dopiero po analizie umowy, OWU i stanu faktycznego danej sprawy.

Jeżeli ubezpieczyciel odmówił wypłaty świadczenia z polisy na życie z powodu niezapłaconej składki, Kancelaria Lexalis dra Michała Kołodziejczyka może przeanalizować dokumentację sprawy i ocenić, czy odmowa znajduje podstawę w umowie oraz przepisach prawa.

Skonsultuj sprawę poufnie sprawę. Nas obowiązuje tajemnica adwokacka.

Najczęściej zadawane pytania

Czy brak zapłaty składki zawsze powoduje utratę ochrony ubezpieczeniowej?

Nie. Skutek braku zapłaty zależy od treści umowy i OWU oraz od tego, czy została prawidłowo przeprowadzona procedura przewidziana w art. 830 k.c.

Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty świadczenia po śmierci ubezpieczonego, jeśli składka nie została zapłacona?

Może, jeżeli ochrona ubezpieczeniowa skutecznie wygasła przed wystąpieniem wypadku ubezpieczeniowego. Sama informacja o zaległości w składce nie przesądza jednak automatycznie o prawidłowości odmowy.

Czy ubezpieczyciel musi wezwać do zapłaty zaległej składki?

Art. 830 § 2 k.c. do zastosowania sankcji przewiduje wcześniejsze wezwanie do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w OWU oraz poinformowanie o skutkach niezapłacenia składki.

Co zrobić po odmowie wypłaty z polisy na życie?

Należy przeanalizować decyzję ubezpieczyciela, umowę, OWU, historię płatności oraz wezwania do zapłaty. W szczególności należy ustalić, czy i kiedy doszło do skutecznego ustania ochrony ubezpieczeniowej.

Czy warto odwołać się od decyzji ubezpieczyciela?

Tak, jeżeli istnieją wątpliwości co do podstawy odmowy lub sposobu rozwiązania umowy. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy dokumentów.

Potrzebujesz pomocy w sprawie odmowy wypłaty świadczenia z polisy na życie?

Skontaktuj się z Nami. Analizujemy sprawy dotyczące odmowy wypłaty świadczeń z polis na życie i oceniamy, czy stanowisko ubezpieczyciela znajduje podstawę w umowie, OWU i przepisach bezwzględnie obowiązujących.

Skonsultuj sprawę

adw. dr Michał Kołodziejczyk